Przychodnia / Endoproteza biodra i endoprotezoplastyka
zweryfikowano merytorycznie – dr n. med. Grzegorz Doroszewski
Endoprotezoplastyka stawu biodrowego to zabieg ortopedyczny polegający na zastąpieniu zniszczonego stawu biodrowego sztucznym implantem – endoprotezą. Operacja eliminuje przewlekły ból, przywraca zakres ruchu i umożliwia powrót do codziennych aktywności. Rocznie w Polsce wykonuje się ponad 50 000 takich zabiegów, a zdecydowana większość pacjentów uzyskuje znaczną poprawę jakości życia.
Staw biodrowy to jeden z największych i najbardziej obciążonych stawów w ludzkim organizmie. Łączy kość udową z miednicą i odpowiada zarówno za utrzymanie ciała w pozycji pionowej, jak i za lokomocję. Zwyrodnienie stawu biodrowego, urazy czy choroby reumatyczne prowadzą do jego stopniowej destrukcji. Endoproteza stawu biodrowego stanowi rozwiązanie dla pacjentów, u których leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów.
Czym jest endoproteza biodra i z czego się składa?
Endoproteza biodra to sztuczny implant odwzorowujący anatomię stawu biodrowego, składający się z 3 elementów: panewki, wkładki panewki, , głowy oraz trzpienia endoprotezy. Panewka endoprtezy osadzana jest w miednicy, trzpień endoprotezy umieszczany jest w kanale kości udowej, a głowa protezy łączy oba komponenty, umożliwiając ruch obrotowy. Proteza składa się z materiałów o wysokiej biozgodności, takich jak tytan, ceramika czy polietylen.
Trzpień endoprotezy pełni funkcję zastępczą dla szyjki kości udowej i „górnej” części kości udowej. Osadzany jest wewnątrz kanału szpikowego i stanowi oparcie dla głowy protezy. Panewka endoprotezy zastępuje naturalną panewkę miednicy – przyjmuje głowę kości udowej i umożliwia ruch. . W panewce lub na głowie endoprotezy umieszcza się wkładkę. W panewce stosowane są wkładki polietylenowe lub ceramiczne. Wkładki umieszczane na głowie endoprotezy, czyli tzw. głowy dwumobilne są wykonane z polietylenu. Wkładka minimalizuje tarcie podczas ruchu, a w przypadku głów dwumobilnych, znacznie zwiększa wielkość głowy, co zmniejsza ryzyko zwichnięcia endoprotezy.
Nowoczesne endoprotezy biodra funkcjonują przez 20–30 lat. Statystyki pokazują, że około 80–85% endoprotez działa sprawnie przez co najmniej 20 lat od wszczepienia.
Jakie są rodzaje endoprotez stawu biodrowego?
Endoprotezy stawu biodrowego dzielą się na 3 główne typy ze względu na metodę mocowania do podłoża kostnego: cementowane, niecementowanie hybrydowe.
Endoprotezy można podzielić także ze względu na zakres wymiany stawu – endoprotezy całkowite zastępują wszystkie elementy stawu biodrowego, a częściowe wymieniają wyłącznie głowę kości udowej, czyli tzw. Endoproteza bipolarna.
Innym rodzajem endoprotezy jest kapoplatyka, polegająca na wymianie panewki oraz założeniu implantu na głowę kości udowej (kapy) z pozostawieniem własnej głowy oraz szyki kości udowej, czyli bez trzpienia.
Endoproteza cementowana
Endoproteza cementowana wykorzystuje specjalny cement kostny (polimetakrylan metylu) do stabilizacji protezy w podłożu kostnym. Lekarz ortopeda zaleca zastosowania metody bezcementowej u osób starszych z osłabioną strukturą kości, u których osteoporoza zwiększa ryzyko powikłań w postaci złamania . Stabilizacja jest natychmiastowa, co umożliwia szybkie rozpoczęcie chodzenia.
Endoproteza niecementowana
Endoproteza niecementowana stosowana jest u pacjentów poniżej 80. roku życia, u osób młodych i aktywnych fizycznie. Implanty są wbijane w kość (z ang. press-fit). Powierzchnia implantu pokryta jest porowatą warstwą (hydroksyapatytem), w którą kość wrasta w ciągu 6–12 tygodni. Zapewnia trwałe, biologiczne osadzenie protezy. Trzpienie endoprotezy tego typu mają specjalnie zaprojektowaną fakturę sprzyjającą osteointegracji.
Endoproteza hybrydowa
Endoproteza hybrydowa łączy cechy obu metod – panewka mocowana jest bezcementowo, a trzpień endoprotezy osadzany z użyciem cementu kostnego lub odwrotnie. Ortopeda stosuje to rozwiązanie, gdy jakość kości w różnych obszarach stawu jest nierównomierna.
Endoproteza całkowita i częściowa
Endoproteza stawu biodrowego całkowita (totalna) obejmuje wymianę panewki stawu oraz usunięcie i wymianę głowy i szyjki kości udowej. . Endoproteza częściowa (tzw. proteza bipolarna) polega na zastąpieniu głowy i szyjki kości udowej, poprzez umocowanie trzpienia wraz z głową w kości udowej – stosowana jest głównie przy złamaniach szyjki kości udowej u osób starszych.
Kapoplastyka
Kapoplastyka jest to metoda która stosowana jest u pacjentów z dobrą jakością kości o których zachowany jest kształt głowy kości udowej. Dzięki zachowaniu własnej szyjki kości udowej oraz głowy kości udowej która jest niemal identyczna z głową która była niezniszczona, kapoplastyka daje możliwość dużego zakresu ruchomości i bardzo dobrego „odczuwania” stawu biodrowego.
W kapoplastyce panewka endoprotezy jest mocowana poprzez wbicie ją w kość (press-fit)_natomiast na głowę kości udowej która jest wcześniej odpowiednio przygotowana nakłada się kapę czyli nakładkę która jest mocowana z użyciem cementu kostnego. Od ponad 30 lat stosowano kapoplastykę, w której i implanty były chromowo kobaltowe. W przypadku odpowiednio dobranych pacjentów w wyniki kapoplastyki są bardzo dobre, a jednocześnie ten rodzaj operacji daje lepszy powrót do aktywności sportowych, niż tradycyjna endoprotezoplastyka. W ostatnim czasie wprowadzono nowe implanty, zarówno panewka jak i kapa są w całości wykonane są z ceramiki.
Kiedy konieczna jest endoprotezoplastyka stawu biodrowego?
Operacja endoprotezy stawu biodrowego wskazana jest, gdy zwyrodnienie stawu biodrowego osiąga zaawansowany stopień, a leczenie zachowawcze – farmakoterapia i rehabilitacja – nie przynosi wystarczającej ulgi w dolegliwościach bólowych. Zabieg endoprotezoplastyki wykonuje się, gdy destrukcja chrząstki stawowej i kości prowadzi do trwałego ograniczenia ruchomości stawu biodrowego i znacznego pogorszenia jakości życia.
Zwyrodnienie stawu biodrowego (koksartroza) to najczęstsze wskazanie do zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Choroba może występować u osób po 45. roku życia, a koksartroza dotyka nawet 60% osób powyżej 60. roku życia. Przyczyny zwyrodnienia dzielą się na pierwotne (naturalne zużycie chrząstki związane z wiekiem) i wtórne (wrodzone wady stawu, zapalenie stawów, urazy, jałowa martwica głowy kości udowej).
Objawy, które wskazują na konieczność konsultacji z ortopedą, obejmują:
- przewlekły ból w pachwinie, biodrze i pośladku, nasilający się przy chodzeniu i wstawaniu
- dolegliwości bólowe występujące w nocy i w pozycji leżenia na boku
- ograniczenie ruchomości stawu biodrowego – niemożność pełnego zgięcia nogi w biodrze
- zaburzenia chodu – utykanie, trudności z wchodzeniem po schodach
- przeskakiwanie i trzaskanie w stawie biodrowym
- osłabienie siły mięśni uda i sztywność poranna
- brak poprawy mimo stosowania leków i rehabilitacji
Endoproteza biodra stosowana jest także w przypadku złamań szyjki kości udowej, jałowej martwicy głowy kości udowej, zmian pourazowych oraz chorób reumatycznych.
Jak wygląda operacja wymiany całkowitej stawu biodrowego?
Zabieg endoprotezoplastyki stawu biodrowego trwa od 1 do 2 godzin i przeprowadzany jest w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub znieczuleniu zewnątrzoponowym. Znieczulenie podpajęczynówkowe oznacza, że pacjent jest znieczulony od pasa w dół i pozostaje przytomny podczas zabiegu. Znieczulenie zewnątrzoponowe stanowi alternatywę stosowaną w wybranych przypadkach. Znieczulenie ogólne stosuje się rzadziej. Należy zaznaczyć, że zarówno w przypadku znieczulenia podpajęczynówkowego jak i zewnątrzoponowego, pacjent może otrzymać leki, które spowodują, że nie będzie słyszał prowadzonej operacji. O wyborze znieczulenia oraz doborze odpowiednich leków decyduje lekarz anestezjolog.
Podczas operacji lekarz ortopeda usuwa uszkodzoną część stawu – zniszczoną chrząstkę i zdeformowane fragmenty kości. Następnie przygotowuje powierzchnie kostne, frezując panewkę miednicy i kanał kości udowej. W przygotowane łoże implantuje endoprotezę stawu biodrowego – osadza panewkę w miednicy, wprowadza trzpień do kości udowej i montuje głowę protezy. Po sprawdzeniu stabilności i zakresu ruchu następuje rekonstrukcja tkanek miękkich i zamknięcie rany operacyjnej. Na ranę zakłada się jałowy opatrunek.
Rodzaje dojścia operacyjnego
Wybór dojścia operacyjnego wpływa na przebieg rekonwalescencji i ryzyko powikłań. Wyróżnia się 3 główne techniki:
Dostęp tylno-boczny (posterolateral)
to najczęściej stosowana technika, dająca dobry wgląd w staw biodrowy. Wymaga częściowego oddzielenia mięśni rotujących biodro, które są następnie rekonstruowane. Jest to metoda, która pozwala na pełne obciążanie biodra bezpośrednio po operacji.
Dostęp przedni (DAA – Direct Anterior Approach) to technika, w której chirurg dociera do stawu biodrowego od przodu, rozchylając mięśnie . Pacjent może zacząć chodzić tego samego dnia po operacji. Metoda zmniejsza ból pooperacyjny.
Dostęp boczny (lateral) Wymaga przecięcia mięśni pośladkowych. Obecnie jest to dostęp rzadko stosowany.
Ile kosztuje operacja endoprotezy stawu biodrowego?
Zabieg endoprotezoplastyki stawu biodrowego jest dostępny w ramach NFZ. Czas oczekiwania na operację w ramach NFZ wynosi od kilku miesięcy do nawet 2 lat, w zależności od placówki i regionu.
Cena operacji endoprotezy stawu biodrowego w trybie komercyjnym (prywatnym) waha się w okolicach 16 000–30 000 zł. Koszt obejmuje hospitalizację, implant, znieczulenie, opiekę pooperacyjną i wstępną rehabilitację.
W Centrum Medycznym Gamma w Warszawie zabiegi endoprotezoplastyki stawu biodrowego przeprowadzane są komercyjnie. Czas hospitalizacji po zabiegu wynosi około 2-3 dni, w zależności od stanu pacjenta i postępu rehabilitacji.
Czy endoproteza biodra to uszczerbek na zdrowiu?
Pacjent po urazie, którego konsekwencją była endoprotezoplastyka stawu biodrowego może ubiegać się o odszkodowanie z tytułu grupowego ubezpieczenia na życie, polisy NNW lub ubezpieczenia zdrowotnego. Kluczowe znaczenie ma dokumentacja medyczna – zdjęcie rentgenowskie, karta informacyjna ze szpitala i zaświadczenie od ortopedy.
Dlaczego nie warto odkładać decyzji o wymianie biodra?
Choroby zwyrodnieniowe stawu biodrowego, takie jak koksartroza, mają charakter postępujący. Zbyt długie zwlekanie z operacją endoprotezy stawu biodrowego prowadzi do pogłębienia destrukcji stawu, nasilenia dolegliwości bólowych, powstawania wtórnych zmian zwyrodnieniowych w kręgosłupie oraz znacznego osłabienia siły mięśni, których używanie jest znacznie lub całkowicie ograniczone z powodu braku możliwości czynnego ruchu w stawie.. Im bardziej zaawansowane zmiany, tym trudniejsza operacja i dłuższa rekonwalescencja.
Wraz z wiekiem rośnie ryzyko chorób współistniejących – choroby serca, cukrzycy, osteoporozy. Operacja endoprotezy biodra w bardzo podeszłym wieku wiąże się z większym ryzykiem powikłań, dłuższą hospitalizacją i trudniejszym procesem gojenia. Decyzja powinna opierać się na wskazaniach medycznych i stanie stawu, a nie jedynie na wieku chorego.
Operacja wykonana w odpowiednim czasie oznacza łatwiejszą rehabilitację, mniejsze ryzyko powikłań, lepsze i trwalsze efekty leczenia oraz szybszy powrót do normalnego funkcjonowania i codziennych aktywności.
Czy bardzo boli po endoprotezie biodra?
Ból pooperacyjny po endoprotezoplastyce stawu biodrowego jest naturalną częścią procesu gojenia i ustępuje stopniowo w ciągu 2–6 tygodni. Lekarz zaleca leki przeciwbólowe dostosowane do nasilenia dolegliwości – od niesteroidowych leków przeciwzapalnych po opioidy w pierwszych dobach.
W większości przypadków intensywny ból operacyjny ustępuje w ciągu 3–5 dni. Dyskomfort związany z rehabilitacją i odbudową siły mięśniowej utrzymuje się dłużej, ale jest kontrolowany farmakologicznie. Pacjenci opisują ból pooperacyjny jako zdecydowanie mniejszy niż przewlekły ból towarzyszący zaawansowanemu zwyrodnieniu stawu biodrowego.
Jak mocowana jest endoproteza biodra?
Endoproteza biodra mocowana jest do podłoża kostnego jedną z 3 metod: cementowo, bezcementowo lub hybrydowo, czyli zastosowaniem obydwu powyższych metod w różnych częściach endoprotezy. Metoda mocowania zależy od wieku chorego, jakości kości, poziomu aktywności fizycznej i masy ciała pacjenta.
Mocowanie cementowe polega na zastosowaniu cementu kostnego (polimetakrylan metylu), który wypełnia przestrzeń między implantem a kością i twardnieje w ciągu kilku minut. Mocowanie bezcementowe opiera się na press-fit – implant wciskany jest w przygotowane łoże kostne, a porowata powierzchnia trzpienia i panewki umożliwia wrastanie kości w strukturę protezy.
Przeciwwskazania do operacji endoprotezy biodra
Nie każdy pacjent z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego kwalifikuje się do zabiegu endoprotezoplastyki. Każdy przypadek oceniany jest indywidualnie przez lekarza ortopedę.
Do najważniejszych przeciwwskazań należą:
- aktywne infekcje w organizmie (zakażenie stawu, sepsa)
- ciężkie choroby ogólnoustrojowe (niewydolność krążenia, niewydolność oddechowa)
- nieuregulowana cukrzyca zwiększająca ryzyko infekcji pooperacyjnych
- znaczna otyłość (masa ciała znacznie przekraczająca normy zwiększa obciążenie implantu i ryzyko powikłań)
- brak możliwości współpracy chorego w rehabilitacji pooperacyjnej
Dlaczego warto wybrać Centrum Medyczne Gamma?
W Szpitalu i Centrum Medycznym Gamma w Warszawie przeprowadzamy zabiegi endoprotezoplastyki stawu biodrowego z wykorzystaniem nowoczesnych implantów wiodących producentów. Nasi ortopedzi stosują zarówno klasyczne techniki dojścia operacyjnego, jak i małoinwazyjne metody z dostępem przednim. Zapewniamy kompleksową opiekę – od diagnostyki obrazowej (RTG, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny), przez konsultację ortopedyczną i operację, po pełną rehabilitację pooperacyjną.
Centrum Medyczne Gamma posiada 2 lokalizacje przychodni w Warszawie (Żoliborz i Mokotów) oraz oddział szpitalny oraz dyżur urazowo-ortopedyczny 7 dni w tygodniu (Żoliborz).
Umów się na konsultację ortopedyczną w Centrum Medycznym Gamma: Infolinia: +48 22 273 90 00 Zapisz się na wizytę online
Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia naszych przychodni na Żoliborzu i Mokotowie, gdzie zespół Centrum Medycznego Gamma dołoży wszelkich starań, aby zapewnić Państwu najwyższą jakość usług medycznych. Nasz zespół jest gotowy sprostać oczekiwaniom i potrzebom zdrowotnym naszych pacjentów, oferując opiekę na najwyższym poziomie.