Baza wiedzy / W jaki sposób zwyrodnienie stawu biodrowego (koksartroza) wpływa na struktury stawu biodrowego

zweryfikowano merytorycznie – dr n. med. Grzegorz Doroszewski

Staw biodrowy to jeden z najważniejszych stawów w ludzkim ciele. Odpowiada za utrzymanie postawy, przenoszenie ciężaru ciała oraz umożliwia chodzenie, bieganie czy siadanie. Jego złożona budowa sprawia, że jest bardzo wytrzymały – ale jednocześnie podatny na zmiany zwyrodnieniowe, takie jak koksartroza.

Jak zbudowany jest staw biodrowy?

Staw biodrowy to tzw. staw kulisty. Tworzą go dwie główne części:

• panewka stawu biodrowego (część miednicy)
• głowa kości udowej (kulista „końcówka” kości udowej)

Głowa kości udowej jest stabilizowana w panewce przez tkanki miękkie mi.in. obrąbek stawu, więzadła, torebkę stawowa i mięsnie, tworząc stabilne połączenie, które jednocześnie pozwala na szeroki zakres ruchów.

Najważniejsze struktury stawu biodrowego

1. Chrząstka stawowa – pierwsza ofiara koksartrozy

Chrząstka stawowa pokrywa powierzchnie kości w stawie. Jest gładka i elastyczna, dzięki czemu:

• zmniejsza tarcie
• amortyzuje wstrząsy
• umożliwia płynny ruch

👉 W koksartrozie to właśnie chrząstka ulega stopniowemu ścieraniu.
Gdy znika, kości zaczynają ocierać się o siebie – co powoduje ból i stan zapalny.

2. Panewka stawu biodrowego

Panewka to „gniazdo”, w którym znajduje się głowa kości udowej. Jest pogłębiona przez obrąbek stawowy, co zwiększa stabilność.

👉 W przebiegu koksartrozy:

• dochodzi do deformacji panewki
• pojawiają się wyrośla kostne (osteofity)
• zmniejsza się przestrzeń stawowa

3. Głowa kości udowej

To kulista część kości udowej, która współpracuje z panewką.

👉 W koksartrozie:

• traci swój idealny kształt
• może ulegać spłaszczeniu i zniekształceniu
• dochodzi do przeciążeń i mikrouszkodzeń

4. Obrąbek stawowy

To pierścień z tkanki chrzęstnej otaczający panewkę. Jego zadaniem jest:

• zwiększenie stabilności stawu
• pogłębienie panewki
• ochrona przed nadmiernym ruchem

👉 W chorobie zwyrodnieniowej:

• może ulegać uszkodzeniom i pęknięciom
• traci swoją funkcję stabilizującą

5. Błona maziowa i płyn stawowy

Błona maziowa produkuje płyn stawowy, który:

• nawilża staw
• odżywia chrząstkę
• zmniejsza tarcie

👉 W koksartrozie:

• dochodzi do stanu zapalnego błony maziowej
• zmienia się skład płynu stawowego
• pogarsza się odżywienie chrząstki

6. Torebka stawowa

Otacza cały staw i zapewnia jego szczelność oraz stabilność.

👉 W przebiegu choroby:

• ulega pogrubieniu
• traci elastyczność
• ogranicza zakres ruchu

7. Więzadła stawu biodrowego

Staw biodrowy wzmacniają silne więzadła, które zapobiegają nadmiernym ruchom. Najważniejsze z nich to:

• więzadło biodrowo-udowe
• więzadło kulszowo-udowe
• więzadło łonowo-udowe

👉 W koksartrozie:

• mogą ulegać przykurczom
• tracą elastyczność
• przyczyniają się do sztywności stawu

8. Mięśnie otaczające staw biodrowy

Choć nie są częścią samego stawu, odgrywają ogromną rolę w jego funkcjonowaniu.

👉 W koksartrozie:

• dochodzi do ich osłabienia
• pojawiają się przykurcze
• zmniejsza się stabilizacja biodra

Dlaczego te struktury ulegają uszkodzeniu?

Koksartroza nie pojawia się nagle – to proces, który rozwija się latami. Najczęstsze przyczyny uszkodzeń to:

• przeciążenie stawu (np. nadwaga)
• brak ruchu lub siedzący tryb życia
• urazy i mikrourazy
• wady wrodzone (np. dysplazja)
• starzenie się organizmu